أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

55

قانون ( فارسى )

انواع مارها دانشمندان پژوهشگر مارها را به سه بخش قسمت كرده‌اند : 1 - بخشى از آنها بسيار خطرناكند و مار گزيده را مهلت نمىدهند و حتما در مدت سه ساعت مارگزيده مىميرد و هيچ علاجى براى رفع خطر از گزش اين نوع از ماران نيست . اين مارهاى بسيار خطرناك عبارتند از : مار صمّ ( كر « 1 » - ناشنوا ) و مارصل - كه نوعى زردمار است . تنها چاره آن است كه فورا اندام مارگزيده بريده شود و يا فورا داغ آتشى برجاى نيش خورده بگذارى . كه شايد داغ‌گذارى سم را بسوزاند و راه بر نفوذ سم را تنگ گرداند . در بعضى حالات ممكن است علاج تا اندازه‌اى مفيد باشد . مثلا مارگزيده به حد زياد ماهى نمك‌سود بخورد و قى كند و بعد از آن ساير علاجهاى مارگزيدگى را به عمل آورد . اگر مار خطرناكى كه شخص را گزيده است كمى ناتوان‌تر از مارهاى بسيار نيرومندتر باشد ، به تندى جاى نيش‌زده را ببندى شايد كافى باشد . و آنگاه به علاجهاى عمومى مارگزيدگى بپردازى . بخش دوم مارهايى هستند كه آنها را ميانگين در خطر شمرده‌اند . داراى سم قاتلند و از سه روز تا هفت روز بيمار را مىكشند . بخش سوم شامل مارهايى است كه خطر چندانى ندارند و بسيار كم اتفاق افتد كه گزيده‌شان بميرد . گويند : اژدهاى بيابانى و امثال آن از مارهاى بسيار گنده ، اگر كسى را نيش بزنند ، چندان سمى ندارند كه نگران‌كننده باشد . بايد جاى نيش را - كه زخمىشده است - با علاج زخمهاى چركين معالجه كرد . از مارهاى نوع اول كه گفتيم بسيار خطرناك و بىامانند ، بنا به قول مارشناسان چند نوع و چند اسم دارند : 1 - مارى است كه آن را ملكه ( شهبانو ) نامند و در يونانى اسمش باسليقوس است . اين شهبانوى ماران نگاهش و صدايش كشنده است . 2 - مار ديگرى هست كه رنگش به رنگ پرستو مىماند و آن را ( مار پرستو ) گويند . طول اين مار قريب به يك ذرع است . پرستو مار هركس را نيش بزند آن‌كس قبل از مدت دو ساعت جان مىسپارد . 3 - مار ديگرى از آن بسيار خطرناكها ، نامش به يونانى اسقلس ، يعنى خشك‌مار است . پوست مار بسيار خشك است ازآن‌رو اين اسم را بر او گذاشته‌اند . رنگ خشك مار ، خاكسترى يا كمى

--> ( 1 ) - دسته‌اى از ماران را مار كر و ناشنوا مىنامند . سبب كر ناميدن آن است كه اين رده از ماران گوش به فرمان مارافسايان نمىشوند و افسون گرم در مزاج سرد آنان نمىدمد - م .